Færslusafn eftir: AS

Fréttapistill desember 2019

Fbr2019 a

Kæri Oddafélagi,

Liðið ár hefur verið tími undirbúnings hjá okkur í Oddafélaginu en framkvæmdir og uppákomur hafa heldur verið með rólegra móti. Góðir hlutir gerast hægt stendur einhversstaðar og þolinmæði þrautir vinnur. Það er þó engu að síður þannig að margt hefur þokast í rétta átt þetta árið og vonir standa svo sannarlega til að frekari tíðinda verði að vænta af starfi Oddafélagins á því ári sem nú gengur í garð.

Oddarannsóknin

Það voru vissulega vonbrigði að umsókn Fornleifastofnunar um rannsóknarstyrk til Oddarannsókna 2018 og aftur 2019 hlaut ekki brautargengi hjá stjórn Minjasjóðs. Engu að síður ákvað Oddafélagið í samráði við Fornleifastofnun að hefjast handa við fyrsta hluta verkefnaáætlunarinnar í byrjun júní 2018 með hreint ótrúlegum árangri eins og fram hefur komið. En áfram þarf að halda og nauðsynlegt er að fá frekari fjármuni til verksins þannig að taka megi þráðinn upp að nýju og ljúka þeirri áætlun sem liggur fyrir.

Þau ánægjulegu tíðindi urðu nú síðsumars 2019 að ríkisstjórn Íslands ákvað að í tilefni af 75 ára afmæli lýðveldisins yrði sett á laggirnar átaksverkefni um ritmenningu miðalda og ákvað ríkisstjórnin að leggja þessu verkefni til 35 mkr á ári næstu 5 árin eða alls 175 mkr. Þetta er samstarfsverkefni forsætisráðuneytis, fjármála- og efnahagsráðuneytis, mennta- og menningarmálaráðuneytis, Stofnunar Árna Magnússonar í íslenskum fræðum og Snorrastofu og snýr að þverfaglegum rannsóknum á ritmenningu íslenskra miðalda. Með átaksverkefninu leggja samstarfsaðilar áherslu á að efla rannsóknir sem tengjast þeim stöðum á Íslandi þar sem ritmenning blómstraði á miðöldum og þar er Oddi á Rangárvöllum svo sannarlega í fremsta flokki auk þess sem rannsóknir í Odda eru á algjörum byrjunarreit og þörfin því geysileg. Það er því ljóst að nú hljóta að breytast allar forsendur til fjármögnunar Oddarannsókna en fyrsta úthlutun mun fara fram fljótlega á árinu 2020.

 

Fbr2019 b

Fornleifaskóli unga fólksins

Vorið 2019 var fornleifaskóli unga fólksins haldinn öðru sinni í Odda en um er að ræða samstarf Oddarannsóknarinnar og allra grunnskóla í Rangárvallasýslu. Þetta vorið komu nemendur með kennurum sínum úr Grunnskólanum á Hvolsvelli og Laugalandi en áður hafði sjöundi bekkur Helluskóla riðið á vaðið. Áfram verður verkefnið þróað stig af stigi, lært af reynslunni og passað upp á að saman fari mikilvæg og áhugaverð fræðsla og góð samvera. Það voru þær Kristborg Þórsdóttir, Hulda Björk Guðmundsdóttir og Lilja Björk Pálsdóttir frá Fornleifastofnun sem héldu utan um kennsluna í góðri samvinnu við umsjónarkennara skólanna.

„Fróðasetur í Odda“

Í haust og vetur er unnið að endurbótum á húsinu í Ekru, skipt um alla glugga og hurðir, húsið klætt að utan með einangrun og standandi timburklæðningu, rafhitun endurnýjuð, skipt um innréttingar í eldhúsi, málað, lagað umhverfis húsið og útbúið plan ofl. Þá er áætlað að skipta um þakjárn næsta sumar og smíða pall við húsið. Þá verður lagfærð útiskemma sem ætlunin er að nýta sem grófa geymslu fyrir starfsemina og fornleifarannsóknirnar. Þá þarf að reisa varanlegra skjól fyrir hellismunnann sem grafinn var upp síðasta sumar til að verja betur minjarnar. Allt er þetta framkvæmt með ítrustu hagkvæmni að leiðarljósi en fjárstyrkur frá Héraðsnefnd Rangæinga er lykillinn að þessum framkvæmdum Oddafélagsins í samráði við sveitarfélagið Rangárþing ytra. Með þessu skapast hin þokkalegasta aðstaða og bækistöð fyrir hin brýnu verkefni sem bíða okkar í Odda á næstu árum.

Önnur mikilvæg mál

Ekki var haldin Oddahátíð þetta sumarið en sú fyrsta var haldin þann 1. júli 2018. Til að byrja með er áætlað að veglegar Oddahátíðir líkt og á síðasta ári verði haldnar annað hvert ár og er stefnan að halda næstu Oddahátíð sumarið 2020. Nú hyllir undir að ný samgönguleið verði tilbúin sem liggur hjá garði í Odda og tengir saman sveitir. Framkvæmdum við svokallaða Oddabrú lauk nú rétt fyrir jól og verður það að teljast mikilvægur áfangi til að auka öryggi íbúa og bæta samgöngur í héraði. Risin er falleg og vel smíðuð brú og nú er næsta skref að sæta færis og flytja vatnsfarveginn undir hina nýju brú og ljúka við vegtengingar beggja megin. Ef vel viðrar ætti þessu að ljúka á næstu vikum og þá er þess ekki langt að bíða að hægt verði að hleypa umferð á þessa nýju leið. Það er sveitarfélagið Rangárþing ytra sem stendur að þessum vegabótum í góðu samstarfi við Vegagerðina. Mikilvæg hliðaráhrif þessara góðu framkvæmda er að höfuðbólið Oddi á Rangárvöllum kemst nú í alfaraleið á nýjan leik – Þjóðleiðin um Odda verður á vissan hátt endurvakin.

Oddafélagið stefnir að líflegri starfsemi árið 2020 þar sem Oddarannsóknir halda áfram, fornleifaskólinn heldur sínu striki og aðstaðan í Ekru tekur á sig mynd. Þá er stefnt að því að halda veglega Oddahátíð næsta sumar í Odda og kannski er þá komin hefð á að slík hátíð sé annað hvert ár hið minnsta.

Að lokum vil ég þakka öllum sem lagt hafa verkefnum Oddafélagsins lið á árinu og vonast til að sjá ykkur sem allra flest á Oddahátíð í sumar.

Bestu kveðjur og nýarsóskir

Ágúst Sigurðsson

 

 

 

Saga Oddastaðar – endurútgefin

Saga Oddastaðar forsíða

Prentsmiðja GuðjónsÓ hefur endurútgefið bókina Odda á Rangárvöllum eftir Vigfús Guðmundsson frá Keldum. Þetta er lofsvert framtak hjá Ólafi Stolzenwald prentsmiðjustjóra og öflugum liðsmanni Oddafélagsins en bókin var ófáanleg. Vigfús Guðmundsson var hógvær maður og baðst hálfgert afsökunar á því að hann ómenntaður maðurinn væri að grúska þetta í gömlum heimildum og kirkjubókum og segja söguna allt frá 10.öld. Hann náði í tómstundum sínum með elju og dugnaði að taka saman bækur sem telja má stórmerkilegar heimildir í dag.  Þar má nefna sögu Odda, Keldna og Breiðabólsstaðar.  Þessar bækur voru gefnar út af Guðjóni Ó. Guðjónssyni prentara og prentsmiðjueiganda og því skemmtilegt að eftirmenn hans í GuðjónÓ – vistvænni prentsmiðju – skuli endurútgefa bækurnar um Odda og Keldur. Bókin er m.a. til sölu hjá Oddafélaginu á afar sanngjörnu verði og félagsmenn geta eignast bókina með verulegum afslætti.

Fornleifaskóli unga fólksins 2019

Vorið 2019 var fornleifaskóli unga fólksins haldinn öðru sinni í Odda en um er að ræða samstarf Oddarannsóknarinnar og allra grunnskóla í Rangárvallasýslu. Það voru nemendur úr Grunnskólanum á Hvolsvelli og Laugalandi sem tóku þátt að þessu sinni en áður hafði sjöundi bekkur Helluskóla riðið á vaðið vorið 2018. Það voru þær Kristborg Þórsdóttir, Hulda Björk Guðmundsdóttir og Lilja Björk Pálsdóttir frá Fornleifastofnun sem héldu utan um kennsluna í góðri samvinnu við umsjónarkennara skólanna. Forneifaskólinn er vonandi kominn til að vera!

Fornleifaskóli 2019 b

Fornleifaskóli 2019 a

Hér eru frekari upplýsingar um Fornleifaskóla 2019

 

Fréttapistill desember 2018

mynd1 frb d18

Kæri Oddafélagi

Árið sem nú rennur brátt sitt skeið hefur verið afar viðburðaríkt hjá okkur í Oddafélaginu. Þar ber hæst ótrúlega magnað upphaf fornleifarannsókna í Odda en strax í fyrstu skrefum þeirra kom staðfesting þess sem marga grunaði – fornar og merkar minjar hvíla um allt á hinni sögustóru fold.

Oddarannsóknin
Það voru vissulega vonbrigði að umsókn Fornleifastofnunar um rannsóknarstyrk til Oddarannsókna 2018-2020 hlaut ekki brautargengi þetta árið hjá stjórn Minjasjóðs. Engu mynd2 frb d18að síður ákvað Oddafélagið í samráði við Fornleifastofnun að hefjast handa við fyrsta hluta verkefnaáætlunarinnar í byrjun júní 2018. Ákveðið var að gera prufuskurði á tveimur mjög áhugaverðum stöðum í nágrenni við Langekru við Odda. Það skipti engum togum að strax á fyrstu dögum rannsóknanna komu fornleifafræðingar niður á stórmerkar minjar sem svo sannarlega gefa verkefninu byr undir báða vængi og sýna svo ekki verður um villst að nauðsynlegt er að halda áfram. Staðfest hefur verið með rannsóknum á m.a. gjóskulögum að hér er um að ræða elstu manngerðu hella á Íslandi sem þekktir eru.

 

Oddahátíð
Þann 1. Júli 2018 var efnt til Oddahátíðar í Odda á Rangárvöllum en um langt skeið hefur Oddafélagið haldið svokallaðar Oddastefnur ýmist vor eða haust. En að þessu sinni var mynd3 frb d18ákveðið að slá upp hátíð í Odda sjálfum um hásumarið. Veður var gott og margmenni í Odda og hátíðin heppnaðist geysilega vel. Meginstef Oddahátíðar var  fornleifarannsóknirnar sem hófust undir forystu Kristborgar Þórsdóttur fornleifafræðings fyrr á árinu. Reistar voru miklar tjaldbúðir í Odda fyrir gesti hátíðarinnar og þeim boðið til hádegisverðar í anda miðalda. Um framreiðslu sá Sölvi B. Hilmarsson úr Skálholti ásamt kvenfélagi Oddakirkju. Dagskrá var í kirkju og gengið var um Oddastað, á Gammabrekku og að hinum nýuppgötvaða manngerða helli frá 10 öld við Langekru.

Fornleifaskóli unga fólksins
Tímamót urðu nú í haust er fornleifaskóli unga fólksins hóf göngu sína í samstarfi Oddarannsóknarinnar og allra grunnskóla í Rangárvallasýslu. Ef marka má fyrstu skrefin verður þetta gríðarlega spennandi og mikilvægt verkefni. Grunnhugmyndin er að efla skólastarf í héraði en á sama tíma að taka okkar merkasta sögustað í fangið með táknrænum hætti og með þrótti hinnar ungu kynslóðar. mynd4 frb d18Fyrsti nemendahópurinn til að taka þátt í fornleifaskólanum var sjöundi bekkur Helluskóla en áður en þessu skólaári lýkur munu allir sjöundu bekkingar frá Laugalandi og Hvolsvelli einnig koma í fornleifaskólann. Hugmyndin er að þróa verkefnið stig af stigi, læra af reynslunni og passa upp á að saman fari mikilvæg og áhugaverð fræðsla og góð samvera. Uppbyggingarsjóður Suðurlands styrkti verkefnið með myndarlegum hætti.

mynd5 frb d18

Fróðasetur í Odda
Sveitarfélagið Rangárþing ytra í samstarfi við Landgræðslu ríkisins óskaði eftir að yfirtaka ríkisjörðina Langekru við Odda og kaupa íbúðarhús jarðarinnar þegar jörðinni var skilað úr ábúð á síðasta ári. Þetta gekk eftir og fjármála- og efnahagsráðuneytið samþykkti að umráð jarðarinnar Langekru færðust til Landgræðslunnar í tengslum við endurheimt votlendis í samræmi við sóknaráætlun í loftlagsmálum. Fjármála- og efnahagsráðuneytið samþykkti jafnframt að selja sveitarfélaginu Rangárþingi ytra íbúðarhúsið í Langekru á skilgreindri 4 ha lóð. Jafnframt tók sveitarfélagið að sér að farga úr sér gengnum og ónýtum útihúsum á jörðinni. Þessu verki lauk með sóma nú í haust og eru því öll útihúsin horfin nema ákveðið var að halda eftir hluta af hlöðu sem fylgdi fjósinu. Þessa byggingu er hugmyndin að endurgera sem grófa geymslu í tengslum við fornleifarannsóknirnar og við lagfæringar á íbúðarhúsinu í Langekru. Þá eru hugmyndir um að Langekruhlaðan geti nýst sem miðaldaskáli fyrir samkomur, veislur og sýningar. Kaupin á íbúðarhúsinu voru gerð á þeim forsendum að styðja við framtíðaruppbyggingu og endurreisn Oddastaðar. Jafnframt lýsti sveitarfélagið yfir vilja til að rekstur, viðhald og nýting aðstöðunnar verði í höndum Oddafélagsins sem vinnur að framgangi uppbyggingarstarfsins og hefur sýnt málinu mikinn áhuga. Þarna er því kominn grunnurinn að Fróðasetri í Odda en íbúðarhúsið á Langekru mun nýtast sem aðstaða fyrir m.a. fornleifafræðinga sem starfa munu að Oddarannsókninni á næstu árum; aðstaða fyrir innlenda sem alþjóðlega námshópa til skemmri dvalar vegna rannsóknaverkefna sem tengjast Oddarannsókninni; aðstaða vegna kynningar á sögu höfuðbólsins Odda og hjáleigna og aðstaða vegna Fornleifaskóla barnanna sem hóf göngu sín nú í haust. Almennt er hugmyndin sú að í Langekru verði þessi nauðsynlega aðstaða á svæðinu til að auðvelda framgang þeirra verkefna sem tengjast „Endurreisn Oddastaðar“. Íbúðarhúsið er lítið hlýlegt bárujárnshús, um 90 fm átveimur hæðum, og er byggt árið 1950. Eitt og annað þarfnast viðhalds og endurnýjunar s.s. gluggar og innréttingar auk þess sem ytra byrði og umhverfi þarf að taka í gegn. Á neðri hæð má koma fyrir góðri svefn- og vinnuaðstöðu auk eldhúss og á efri hæð má auðveldlega koma fyrir einföldu svefnpokaplássi fyrir minni hópa. Viðhaldsframkvæmdir eru hafnar enda stefnan að húsið nýtist strax næsta vor fyrir vísindamenn sem taka þátt í Oddarannsókninni auk þess að nýtast fyrir Fornleifaskóla unga fólksins í samvinnu við alla grunnskólana í Rangárvallasýslu. Fjárstyrkur frá Héraðsnefnd Rangæinga er lykillinn að þessum framkvæmdum.

mynd6 frb d18

Aðalfundur Oddafélagsins var haldinn nú í byrjun desember og þar voru kosin í stjórn félagsins þau Ágúst Sigurðsson, Árni Bragason, Bergþóra Þorkelsdóttir, Elína Hrund Kristjánsdóttir, Erna Sigurðardóttir, Friðrik Erlingsson og Helgi Þorláksson.
Að lokum hvet ég ykkur til að segja vinum og kunningjum frá starfi Oddafélagsins – það vantar fleiri öfluga liðsmenn. Með því að leggja rækt við Oddastað erum við að halda á lofti sögu okkar – hlúa að vöggu menningar og einu af okkar þekktasta höfuðbóli.

Bestu kveðjur

Ágúst Sigurðsson

Aðalfundur 2018

Aðalfundur Oddafélagsins verður haldinn í safnaðarheimilinu Kraga í Odda miðvikudaginn 5 desember n.k. og hefst kl. 16:00. Hefðbundin aðalfundarstörf.
1. Skýrsla stjórnar
2. Reikningar félagsins.
3. Umræður um skýrslu og reikninga og þeir bornir upp til samþykktar.
4. Kosningar.
5. Ákvörðun um árgjald.
6. Önnur mál.

Oddastefna 2018

hellismunni 3

Sæmundarhellar?

Oddastefna verður haldin sunnudaginn 1. júlí 2018 í Odda á Rangárvöllum.

Oddastefna hefst að þessu sinni kl. 12:00 með því að öllum þátttakendum er boðið til hádegisverðar í Odda en borin verður fram miðaldasúpa framreidd af Sölva Birni Hilmarssyni matreiðslumeistara í Skálholti.

Dagskrá hefst kl. 13:00 í Oddakirkju:
– Helgistund á léttum nótum – Séra Elína Hrund Kristjánsdóttir í Odda.
– Tónlistarflutningur – Kirkjukór Oddakirkju undir stjórn Kristínar Sigfúsdóttir.
– Endurreisn Oddastaðar – Friðrik Erlingsson rithöfundur og stjórnarmaður í Oddafélaginu.
– Keldnaklaustur – Steinunn Kristjánsdóttir prófessor í fornleifafræði við Háskóla Íslands.
– Oddarannsóknin – Kristborg Þórsdóttir fornleifafræðingur.

Oddaganga hefst 15:10 leiðsögumenn verða Þór Jakobsson fv. formaður Oddafélagsins og Kristborg Þórsdóttir fornleifafræðingur

Oddastefnu slitið kl. 16:00

Kaffiveitingar framreiddar af kvenfélagi Oddakirkju

Allir velkomnir – gott væri ef áhugasamir myndu skrá mætingu á viðburðinn á Fésbókarsíðu Oddafélagsins